Η εκπομπή ΜΙΑ ΒΑΛΙΤΣΑ ΓΕΥΣΕΙΣ, συνεχίζει για δεύτερη χρονιά, με ανανεωμένο υλικό, ιδέες και νέους συνεργάτες που θα μας ταξιδέψουν σε διαφορετικούς πολιτισμούς, μέσω της γαστρονομίας. Φέτος ξεναγοί μας θα είναι ο γνωστός σεφ Άκης Πετρετζίδης, η επιτυχημένη παρουσιάστρια και συγγραφέας βιβλίων μαγειρικής Tonia Buxton και η δημοσιογράφος Σύλια Ιωαννίδου. 

lorida1

Οι ΓΕΥΣΕΙΣ που αναδύονται από ΤΗ ΒΑΛΙΤΣΑ παρουσιάζουν παραδοσιακές, και όχι μόνο συνταγές  από χώρες μακρινές αλλά και γειτονικές και αναζητούν επιρροές που έχει δεχθεί η γαστρονομία της Κύπρου μέσα από την καθημερινή παρουσία τους και αλληλεπίδραση στις τοπικές κοινωνίες.  
 
Πως η γαστρονομία μπορεί να ενημερώσει για τη συνύπαρξη των πολιτισμών;

Η γαστρονομία αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι ενός πολιτισμού, και μέσα από την παρουσίαση συνταγών, το κυπριακό κοινό έχει την ευκαιρία να γνωρίσει τον τρόπο παρασκευής διαφόρων εδεσμάτων ή/και ροφημάτων, μαθαίνοντας παράλληλα για τις γαστρονομικές συνήθειες και παραδόσεις γύρω από αυτές. Ειδικότερα, η εκπομπή αναδεικνύει την συνύπαρξη των διαφορετικών πολιτισμών μέσα από την μαγειρική.

Το ευρύτερο κοινό (ανεξαρτήτως πολιτισμικού και πολιτιστικού υπόβαθρου) αποκτά γνώσεις σχετικές με την παρασκευή εδεσμάτων, ενώ παράλληλα ενημερώνεται για τον πολιτισμό, τις παραδόσεις, τα ήθη και τα έθιμα των χωρών από όπου προέρχονται οι συνταγές. Απώτερος στόχος είναι να ενισχυθεί το αίσθημα του σεβασμού των διαφορετικών πολιτισμών και να αναδειχθούν τα αισθήματα αλληλοσεβασμού και πολιτισμικής επάρκειας.

Ένας γερμανικός ιστότοπος επιτρέπει σε συγγραφείς από εστίες κρίσης να δημοσιεύουν κείμενά τους με τη βοήθεια Γερμανών συναδέλφων τους. Έτσι συνεχίζουν να γράφουν ακόμη και μακριά από την πατρίδα τους.

Μέσω μιας νέας ηλεκτρονικής πύλης, κάθε ξένος συγγραφέας που έχει καταφύγει στη Γερμανία από κάποια εστία κρίσης έχει στο πλευρό του έναν Γερμανό συνάδελφο. Το κάθε δίδυμο συνεργάζεται με στόχο τη συγγραφή νέων λογοτεχνικών κειμένων και εν συνεχεία τη μετάφρασή τους. 

Στόχος της συγκεκριμένης πρωτοβουλίας είναι να βοηθήσει συγγραφείς που έχουν καταφύγει στη Γερμανία από εστίες κρίσεις να αποκτήσουν πρόσβαση στην εγχώρια λογοτεχνική και δημοσιογραφική σκηνή αλλά και να συμβάλει στην καταπολέμηση στερεοτυπικών απόψεων που ενδέχεται να έχει σχηματίσει το αναγνωστικό κοινό. Οι εμπνευστές του συγκεκριμένου προγράμματος προσπαθούν να συνδυάσουν ένα καλλιτεχνικό με πολιτικό εγχείρημα.

Τα κείμενα αναρτώνται στη νέα διαδικτυακή πύλη στο πρωτότυπο και σε γερμανική μετάφραση ενώ την εικονογράφησή τους αναλαμβάνουν φωτογράφοι και καλλιτέχνες που επίσης έχουν έρθει στη Γερμανία από εστίες κρίσεις.  

Οι πρόσφυγες συγγραφείς "δεν αφήνουν τους άλλους να μιλούν γι' αυτούς, αλλά παίρνουν οι ίδιοι τον λόγο", επισημαίνεται στον ιστότοπο.

Το τελικό αποτέλεσμα δημοσιεύεται εν τέλει στη διαδικτυακή πύλη weiterschreiben.jetzt 

Κοινωνική Ένταξη ΥΤΧ: Στοχεύοντας σε μια Ενεργή Πολιτική Ένταξης Μεταναστών

Δρ. Δέσποινα Κοχλιού
Λέκτορας Κοινωνικής Εργασίας
Πανεπιστήμιο Λευκωσίας
mailto:cochliou.d@unic.ac.cy" target="_blank">cochliou.d@unic.ac.cy 

Η μετανάστευση αποτελεί ένα παγκόσμιο κοινωνικό φαινόμενο και συναντάται σε όλες τις κοινωνίες. Ως φαινόμενο επηρεάζει άμεσα ή έμμεσα ολοένα και βαθύτερα βασικές  πτυχές του σύγχρονου κοινωνικού, οικονομικού και πολιτικού πλαισίου και προβάλλει την ανάγκης κατάστρωση πολυποίκιλου σχεδίου κοινωνικής παρέμβασης. 

Η κυριότερη περιοχή στην οποία επικεντρώνεται στις μέρες μας η έμφαση των συζητήσεων περί μετανάστευσης αποτελεί το επίπεδο ωριμότητας των χωρών υποδοχής μεταναστών να δεχτούν τις αυξημένες μεταναστευτικές ροές και κυρίως κάτω από ποιες προϋποθέσεις και με ποιες ενέργειες είναι δυνατόν οι μετανάστες να ενταχθούν στην κοινωνία της κάθε χώρας υποδοχής, ώστε η συνύπαρξη με τους ντόπιους πληθυσμούς να είναι βατή. Απασχολεί, δηλαδή, η κοινωνική ένταξη των μεταναστών, η οποία φαίνεται να επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό τις κοινωνικές σχέσεις σε ατομικό και κοινοτικό επίπεδο τόσο τους μετανάστες όσο και το γηγενή πληθυσμό στη χώρα υποδοχής (Κασιμάτη, 2006)

Σε επίπεδο Ε.Ε., η ένταξη νοείται ως "η αμφίδρομη διαδικασία στο πλαίσιο της οποίας τόσο οι μετανάστες όσο και η κοινωνία υποδοχής έχουν ορισμένα δικαιώματα και υποχρεώσεις. Η διαδικασία αυτή συνεπάγεται τη σταδιακή εξίσωση των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων των μεταναστών καθώς και της πρόσβασης στα αγαθά, τις υπηρεσίες και τα μέσα κοινωνικής συμμετοχής με τα αντίστοιχα του υπόλοιπου πληθυσμού, υπό συνθήκες ισότητας στην παροχή ευκαιριών και στη μεταχείριση (Eurostat, 2011).

Εντούτοις ένα ερώτημα που τίθεται είναι το εξής:

Πως σε μια σύγχρονη, πολυπολιτισμική και φιλελεύθερη κοινωνίας διασφαλίζεται το δικαίωμα να απολαμβάνουν όλοι και όλες ίσα δικαιώματα και ίσες ευκαιρίες;

Η έννοια της ένταξης του διαφορετικού στην γηγενή κουλτούρα έχει τις ρίζες της στο σεβασμό των δικαιωμάτων του ανθρώπου και φυσικά του δικαιώματος  να είναι διαφορετικοί. Μια κρίσιμη επομένως πρόκληση για τις "πολυπολιτισμικές" κοινωνίες αποτελεί η αποδοχή των πολιτισμικών διαφορών χωρίς να παραβιάζονται τα ανθρώπινα δικαιώματα. Με άλλα λόγια, η πρόκληση είναι το να βρεθεί ένας λειτουργικός συμβιβασμός, τόσο για το εθνικό κράτος, τη χώρα υποδοχής, όσο και για τους πολίτες, ανάμεσα στα ίσα δικαιώματα και στο δικαίωμα στη διαφορετικότητα.

Η Κύπρος τα τελευταία χρόνια έχει παρουσιάσει σημαντική βελτίωση σε θέματα Ένταξη ΥΤΧ. Έχουν υπογραφεί, Διεθνείς Συμβάσεις ή Πρωτόκολλα που συνομολογήθηκαν για να διασφαλίσουν γενικά την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Επίσης, η ένταξη της Κύπρου στην ΕΕ και η εναρμόνιση του εθνικού δικαίου με το ευρωπαϊκό, είχε ως αποτέλεσμα την υιοθέτηση ενός νομοθετικού πλαισίου που παρέχει ευρεία προστασία από τις διακρίσεις.

Σε συνδυασμό με τα πιο πάνω η δημιουργία ενός Εθνικού Σχεδίου σηματοδότησε την έναρξη αλλαγής της στάσης της Πολιτείας. Εντούτοις, κρίνεται αναγκαίο η ενίσχυση εκστρατειών γενικής πληροφόρησης για τα πλεονεκτήματα που απορρέουν από τη μετανάστευση σε άμεσο συνδυασμό με το Σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων όλων των πολιτών και κατοίκων. Η υιοθέτηση ενός διαπολιτισμικού μοντέλου ως τρόπος λειτουργίας της κυπριακής κοινωνίας παράλληλα με τη σταδιακή αλλά ταχύρρυθμη ένταξη των μεταναστών στο πολιτικό σύστημα με τη διευκόλυνση πολιτογράφησης για μετανάστες που διαμένουν σταθερά στην Κύπρο, καθώς και για παιδιά που ήρθαν στη χώρα σε πολύ νεαρή ηλικία, ενισχύουν τις αρχές της κοινωνικής δικαιοσύνης και ισότητας.

Ολοκληρώνοντας,  είναι ιδιαίτερα σημαντικό να αναφερθεί πως η κοινωνική αλλαγή λόγω της μετανάστευσης απαιτεί αλληλεγγύη, συνεργασία και εξάλειψη στερεοτύπων, εχθρικών παραστάσεων και ρατσιστικών φαινομένων. Η συνεπαγόμενη κοινωνική πολυπλοκότητα λόγω της κοινωνικής αλλαγής και ο πλουραλισμός σε όλους τους τομείς της ζωής έδωσε τη δυνατότητα σε πολλούς ανθρώπους να απελευθερωθούν από άνισες ‘δομές και αμφιλεγόμενα συστήματα κανόνων. Η κάθε είδους συνεργασία δεν μπορεί να ανακόπτεται από μικροπολιτικές στα συστήματα ένταξης, αλλά  απαιτεί προσανατολισμό στην ευρωπαϊκή και γενικότερα στην παγκόσμια κοινότητα, που θα συμβάλει στην κοινωνική ανάπτυξη. 

Κέντρα Εξυπηρέτησης Μεταναστών: Στοχεύοντας σε μια Ενεργή Πολιτική Ένταξης Μεταναστών

Αγαμέμνονας Ζαχαριάδης
Επιστημονικός Συνεργάτης 
Πανεπιστημίου Λευκωσίας
mailto:Zachariades.a@unic.ac.cy" target="_blank">Zachariades.a@unic.ac.cy 

Η Κύπρος από την αρχαιότητα αποτέλεσε σταυροδρόμι μεταναστευτικών ρευμάτων. Στις σύγχρονες εποχές δέχεται και πάλι νέα κύματα μεταναστών εξαιτίας συρράξεων στην ευρύτερη περιοχή της ανατολικής μεσογείου. Παράγοντες όπως η οικονομική κρίση και η πολιτική αστάθεια που επικρατεί  στην γύρω περιοχή συνέτειναν στην αισθητή αύξηση του εν λόγω φαινομένου όπου αναδεικνύεται όλο και περισσότερό σε ένα κρίσιμο ζήτημα και τοποθετείται σε υψηλή θέση τόσο στη πολιτική ατζέντα της Κύπρου όσο και στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Μέσα από διάφορες κατευθυντήριες γραμμές και την εφαρμογή σχετικών οδηγιών και θεσμοθετημένων πλαισίων η ΕΕ κάνει προσπάθειες για την ποιοτικότερη αξιοποίηση των Υπηκόων Τρίτων Χωρών (ΥΤΧ) που διαμένουν στα κράτη μέλη της. 

Εντούτοις, παρά τις όποιες θετικές επιπτώσεις που επιφέρει η παρουσία ΥΤΧ επικρατεί μια δυσφορία και ανησυχία στη δημόσια συζήτηση για τη μετανάστευση. Αρκετά συχνά τίθεται το ερώτημα κατά πόσον οι ΥΤΧ  συνεισφέρουν ισότιμα στα συστήματα φορολογίας και κοινωνικής πρόνοιας, εφόσον επικρατεί η πεποίθησή πως αποτελούν επιπρόσθετο κοινωνικό-οικονομικό βάρος για μια χώρα. 

Θα ξεκινήσω, απαντώντας τη συγκεκριμένη ερώτηση, αναδεικνύοντας μια σειρά από παραμέτρους που πιθανόν να μην προσμετρούνται. Η παρουσία μεταναστών ενισχύει και στηρίζει την ανάπτυξη, με μικρό κόστος για τη χώρα ή/και την ΕΕ. Καλύπτουν κενές εξειδικευμένες θέσεις εργασίας, χωρίς να χρειασθεί η χώρα να επενδύσει στην εκπαίδευση αυτών. Επίσης καλύπτουν κενά που παρουσιάζονται σε μη ελκυστικούς τομείς εργασίας, καθώς οι συγκεκριμένες θέσεις δεν επιλέγονται από το ντόπιο πληθυσμό.

Επιπλέον συμβάλλουν στην θετική αύξηση των δημοσίων οικονομικών καθώς και στο Ταμείο των κοινωνικών ασφαλίσεων. Πέρα από τα πιο πάνω, εμπλουτίζουν την πολιτισμική πολυμορφία της τοπικής κοινωνίας και συμβάλλουν στην αναγνώριση και ειρηνική συνύπαρξη διαφορετικών πολιτισμικών αξιών. Τέλος συμβάλλουν στη δημογραφική αύξηση κοινωνιών που γερνούν και διέπονται από υπογεννητικότητα. 

Αρκετά συχνά η ύπαρξη ΥΤΧ στις τοπικές κοινωνίες δημιουργεί το αίσθημά ανασφάλειας και οικονομικής απειλής προς τον ντόπιο πληθυσμό. Τόσο η ελλιπής πληροφόρηση  όσο και η λανθασμένη εικόνα που ενισχύεται και διατηρείται καθημερινά ενδεχομένως να αποτελούν τα κυριότερα εμπόδια κατά την διαδικασία ένταξης των εν λόγω ευάλωτων ομάδων.   Είναι σημαντικό να αναφερθεί πως οι ΥΤΧ δεν επιθυμούν να ανταγωνιστούν τον γηγενή πληθυσμό. Αντιθέτως, επιδιώκουν να ενταχθούν σε μια κοινότητα που θα τους προσφέρει το αίσθημα της ασφάλειας και του ανήκειν, διασφαλίζοντας μια καλύτερη ποιότητα ζωής. Η ποιότητα ζωής όπως την ορίζουν και οι ίδιοι συνδέεται με τη δυνατότητα πρόσβασης στην αγορά εργασίας, εκπαίδευσης, υγείας και συμμετοχής στα κοινά χωρίς να εξαρτώνται από τις κοινωνικές πρόνοιες του κράτους.

Υπό αυτό το σκεπτικό η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχειρεί να οικοδομήσει ένα ενεργό σύστημα  κοινωνικής ένταξης για τη συγκεκριμένη ομάδα ατόμων. Απαιτεί από τα Κράτη μέλη να αναλάβουν πρωτοβουλίες για τη δημιουργία ενός εξιδανικευμένου συστήματος που θα περιλαμβάνει το απαραίτητο θεσμικό και νομικό πλαίσιο, τους μηχανισμούς και τις πρακτικές που θα στοχεύουν στη στήριξη και προστασία των ΥΤΧ. 

Η Κυπριακή Δημοκρατία ανταποκρινόμενη επιτυχώς στην παραπάνω πρόκληση και με τη συγχρηματοδότηση του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ασύλου, Ένταξης και Μετανάστευσης προέβη σε πρόσκληση υποβολής προτάσεων για τη δημιουργία δομών ανάλογων με το Κέντρο Εξυπηρέτησης του Πολίτη αλλά για μετανάστες. 

Η συνεργασία τριών πανεπιστημιακών ιδρυμάτων (Πανεπιστήμιο Λευκωσία, Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου και Πανεπιστήμιο Νεάπολις) και ενός ερευνητικού οργανισμού (CARDET) οδήγησε στο σχεδιασμό και υλοποίηση τεσσάρων πανομοιότυπων Κέντρων Εξυπηρέτησης Μεταναστών (ΚΕΜ) στα αστικά κέντρα των πόλεων της Λευκωσίας, Λάρνακας, Λεμεσού και Πάφου. Σκοπός των Κέντρων είναι η παροχή αποτελεσματικής πληροφόρησης και εξυπηρέτησης μεταναστών στους τομείς της εργασίας, εκπαίδευσης, υγείας, κοινωνικής φροντίδας αλλά και στη προσπάθεια της γενικότερης άρσης των κοινωνικών και οικονομικών ανισοτήτων.

Προσφέρονται υπηρεσίες μετάφρασης και  διερμηνείας, βοήθεια για την εξεύρεση εργασίας και στέγης, ενημέρωση για ευκαιρίες εκπαίδευσης και ενημέρωση για τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των μεταναστών που διαμένουν στην Κύπρο.

Οι παρεχόμενες υπηρεσίες υλοποιούνται υπό το πρίσμα διαφορετικών τρόπων προσέγγισης (εξατομικευμένη επικοινωνία και αξιοποίηση της πληροφορικής τεχνολογίας), άμεση και έμμεση επικοινωνία με τις αρμόδιες κρατικές υπηρεσίες και τμήματα, κοινωνική και ψυχολογική υποστήριξη, στήριξη των εξυπηρετούμενων για άλλες ανάγκες με έμφαση σε περιπτώσεις ατόμων που ανήκουν σε ευάλωτες ομάδες. 

Κλείνοντας,  είναι σημαντικό να αναφέρω πως τα αποτελέσματα του συγκεκριμένου έργου αναμένεται να έχουν σημαντικά άμεσα και έμμεσα οφέλη. Οι εμπειρίες που αναμένονται να αποκτηθούν θα προσφέρουν μία καινοτομική εμπειρία για τα δεδομένα της Κύπρου όπου οι τελικοί χρήστες και οι συσχετιζόμενοι Δημόσιοι Φορείς συνεργάζονται στην απόκτηση κοινών εμπειριών με στόχο την βελτίωση της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών προς τους μετανάστες και γενικότερα των παρεχόμενων υπηρεσιών στον τομέα της Μετανάστευσης.

Γενικότερα, οι προτεινόμενες ενέργειες του έργου θα καλύψουν ένα σημαντικό κομμάτι που αποτελεί υποχρέωση των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε σχέση με την παροχή υπηρεσιών Εξυπηρέτησης και ενεργούς Ένταξης σε Υπηκόους Τρίτων Χωρών.