Του Tomas Valasek

Η σχέση της Γαλλίας δεν ήταν πάντα εύκολη με το ΝΑΤΟ. Ενώ το μεγαλύτερο μέρος των Ενόπλων Δυνάμεων της χώρας είναι ικανοποιημένο που είναι μέλος της συμμαχίας, πολλοί από τους διπλωμάτες της αναφέρουν το ευρωπαϊκό project ως ατελές, όσο οι ΗΠΑ εγγυώνται την άμυνα της ηπείρου. Ως εκ τούτου, οι συχνές αναφορές στα ευρωπαϊκά έγγραφα για την ανάγκη "στρατηγικής αυτονομίας" -μία έκκληση από μέρος της πολιτικής τάξης στο Παρίσι, αλλά και πέρα από αυτό, για να κατορθώσει η ΕΕ να αναλάβει το ρόλο του ΝΑΤΟ σε κάποιο σημείο.

Ο πρόεδρος Emmanuel Macron έσπασε ένα γαλλικό στερεότυπο στην ομιλία του στις 26 Σεπτεμβρίου για το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Και οι τρεις νέες αμυντικές του προτάσεις –η "δύναμη παρέμβασης" της ΕΕ, η έκκληση για έναν αμυντικό προϋπολογισμό της ΕΕ και η δυνατότητα κάθε Ευρωπαίος πολίτης να είναι ελεύθερος να υπηρετεί σε οποιεσδήποτε ένοπλες δυνάμεις μιας χώρας-μέλους- φαίνονται προσεγμένες ώστε να ικανοποιήσουν τους Ευρωπαίους και να αποφύγουν τη διαμάχη με το ΝΑΤΟ. Αυτό πρέπει να ήρθε ως ανακούφιση για τους Ατλαντιστές.

Η χρήση της λέξης "παρέμβαση" είναι άξια προσοχής καθώς φαίνεται ότι διευκρινίζει πως η προτεινόμενη κοινή δύναμη της ΕΕ θα επιχειρεί πέρα από τα σύνορα του ΝΑΤΟ και της ΕΕ. Τυπικά, θα αφήνει την ευθύνη για την υπεράσπιση των κρατών-μελών στις ίδιες τις χώρες και –εάν καταρρεύσουν- στη συμμαχία (ο Γάλλος πρόεδρος δεν έδωσε λεπτομέρειες αλλά οι γνωρίζοντες τα του Παρισιού, επιβεβαιώνουν αυτή την ερμηνεία). Κυρίως, ο Macron παρέλειψε επίσης την έκκληση για "στρατηγική" αυτονομία για την Ευρώπη, επιλέγοντας αντί αυτού να δώσει έμφαση στην ανάγκη για "επιχειρησιακή" αυτονομία.

Η έκκληση για έναν αμυντικό προϋπολογισμό της ΕΕ έχει τραβήξει την προσοχή και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού, αν και όχι με τον τρόπο που σκόπευε ο Γάλλος πρόεδρος. Φαινόταν ότι οι χώρες της ΕΕ θα πρέπει να συγκεντρώνουν τις αμυντικές τους δαπάνες σε ένα ταμείο. Αυτό είναι λάθος, λένε όσοι γνωρίζουν τον τρόπο σκέψης του Macron –η ίδια η Γαλλία δεν θα συμφωνούσε ποτέ σε μια τέτοια μεταβίβαση εξουσίας. Η ιδέα είναι να επεκταθεί το ευρωπαϊκό αμυντικό ταμείο (EDF), το οποίο συγχρηματοδοτεί τις αγορές στρατιωτικού υλικού, και να αυξηθεί η δεξαμενή των χρημάτων που επιστρέφει τις δαπάνες των κρατών-μελών στις επιχειρήσεις της ΕΕ. Το πρώτο σκέλος ιδιαίτερα, θα ήταν άμεσου οφέλους πέρα από την ΕΕ.

Δίνοντας στις κυβερνήσεις έναν λόγο να αγοράσουν αμυντικό εξοπλισμό από κοινού, οι επιχορηγήσεις του EDF θα μπορούσαν να βελτιώσουν την αξία που αποκομίζουν οι χώρες της ΕΕ για τους προϋπολογισμούς προμηθειών τους. Το ΝΑΤΟ ωφελείται από καλύτερα εξοπλισμένα και πιο ικανά ευρωπαϊκά στρατεύματα όσο και η ΕΕ.

Η ιδέα ότι οι ένοπλες δυνάμεις μιας χώρας της ΕΕ θα πρέπει να είναι ανοιχτές στους πολίτες μιας άλλης χώρας-μέλους, θα τύχει περιορισμένου ενδιαφέροντος. Πρώτον, πολλές κυβερνήσεις θα αντιδράσουν για λόγους αρμοδιοτήτων –προτιμούν οι αποφάσεις για τη στρατιωτική σύνθεση να παραμείνουν στη δικαιοδοσία των πρωτευουσών. Ο Macron φαίνεται να γνωρίζει αυτές τις ευαισθησίες; Προσέφερε να κάνει πρώτος την αρχή, αναγνωρίζοντας σιωπηρά ότι οι αποφάσεις για το θέμα θα πρέπει να ληφθούν σε εθελοντική βάση. Πολλές πρωτεύουσες δεν θα συμμετάσχουν για πρακτικούς λόγους: οι μισθολογικές διαφορές μεταξύ της ΕΕ είναι τέτοιες που κάποιες χώρες της Κεντρικής και Νότιας Ευρώπης δεν θα είναι σε θέση να συναγωνιστούν για εθελοντικές χωρίς καταστροφικές αυξήσεις στους αμυντικούς  προϋπολογισμούς.

Οι ανταλλαγές πιθανώς θα αποδειχθούν προσωρινές και περιορισμένες –ένα στρατιωτικό Erasmus αντί ένας στρατός της ΕΕ. Αυτό μπορεί να εξυπηρετεί τόσο την Ένωση όσο και το ΝΑΤΟ. Ένα εμπόδιο στις κοινές επιχειρήσεις είναι ότι οι χώρες δεν έχουν την ίδια διάθεση για ρίσκο, ή την ίδια αντίδραση στις εκπλήξεις αναφορικά με την τακτική. Ο Macron αναγνώρισε αυτές τις δογματικές διαφορές στην ομιλία του στη Σορβόννη. Ωστόσο οι ανταλλαγές στρατιωτών θα μπορούσαν να βοηθήσουν. Βραχυπρόθεσμα, εξοικειώνουν τους αξιωματικούς με τη νοοτροπία άλλων ενόπλων δυνάμεων. Μακροπρόθεσμα, καθώς οι αξιωματικοί ανεβαίνουν στη αλυσίδα διοίκησης και αρχίζουν να παίρνουν αποφάσεις για τον στρατό της χώρας τους, τα δόγματα θα μπορούσαν να μοιάζουν το ένα με το άλλο.

Ο Macron στη Σορβόννη δεν έκανε καμία αναφορά σε έναν ευρωπαϊκό στρατό ή σε Ευρωπαϊκή Αμυντική Ένωση, όπως προτάθηκε από τον πρόεδρο της Κομισιόν στην ετήσια ομιλία του για την κατάσταση της Ένωσης. Μια ομιλία για την ευρωπαϊκή ενοποίηση έλαβε μια νέα άποψη των σχέσεων με το ΝΑΤΟ. Αυτό φαίνεται να είναι ασυμβίβαστο με τις προηγούμενες γαλλικές αναφορές για το θέμα, αλλά ο Macron φαίνεται ότι επιβεβαιώνει μια νέα τάση που ξεκίνησε από τον πρώην Γάλλο πρόεδρο Nicolas Sarkozy ο οποίος έδωσε εντολή για την επιστροφή των Γάλλων αξιωματικών στη δομή διοίκησης του ΝΑΤΟ, δίνοντας τέλος στην Gualle-ική εποχή. Φαίνεται ότι σχετίζεται με την άνευ προηγουμένου επέκταση των γαλλικών στρατιωτικών δεσμεύσεων, αλλά επίσης και με την αυξανόμενη ανησυχία στην Ευρώπη, πριν από τον Donald Trump, για το ότι οι ΗΠΑ θα διατηρήσουν τις δεσμεύσεις. Όσο μια περισσότερο υπεύθυνη Γαλλία αναλαμβάνει την άμυνά της η ίδια και των ομολόγων Ευρωπαίων της, τόσο λιγότερο θεολογικό γίνεται το πρίσμα μέσω του οποίου βλέπει τη σχέση με τη συμμαχία. Η ΕΕ και το ΝΑΤΟ θα συνεχίσουν να διαφωνούν σε ζητήματα όπως η αμυντική βιομηχανική πολιτική, ή την ανάγκη για ξεχωριστές αξιολογήσεις των αμυντικών ικανοτήτων των κρατών-μελών. Αυτές είναι διαφορές που είναι διαχειρίσιμες, παρά το ότι είναι σημαντικές. Μια εκεχειρία για το μεγαλύτερο ζήτημα του ποιος εγγυάται την άμυνα της Ευρώπης, θα έλθει ως ανακούφιση.

Μπορείτε να δείτε το κείμενο εδώ: http://carnegieeurope.eu/strategiceurope/73311?lang=en