του Guntram B. Wolff

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σύντομα θα προτείνει στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο μια νέα κατανομή των βουλευτικών εδρών ανά κράτος-μέλος μετά το Brexit. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, εκλέγονται 73 Ευρωβουλευτές. Οι έδρες τους στη Βουλή μπορούν είτε να καταργηθούν είτε να ανακατανεμηθούν σε άλλες χώρες. Αυτή η δυνητική ανακατανομή είναι πολύ σημαντική για την Ευρώπη -όχι μόνο θα μπορούσε να αλλάξει τις πολιτικές προτεραιότητες στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, αλλά επίσης θα επηρεάσει την αντιπροσωπευτικότητα όσον αφορά τους πολίτες της ΕΕ στα διάφορα κράτη-μέλη.

Από μόνη της η αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου θα επηρεάσει ήδη τα ποσοστά των πολιτικών κομμάτων στην επόμενη Ευρωβουλή: δεν θα υπάρχει UKIP, ούτε Συντηρητικοί ούτε κανένας εκπρόσωπος των Εργατικών. Καθώς οι Συντηρητικοί δεν είναι μέλη του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος (ΕΡΡ), αλλά οι Εργατικοί είναι μέλη των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών (S&D), το Brexit θα ενισχύσει το ΕΡΡ σε σχέση με το S&D.

Υποθετικά, η κατάργηση των εδρών και των 73 Βρετανών Ευρωβουλευτών και με βάση τις ψήφους του 2014, θα ενίσχυε το ΕΡΡ, και το τωρινό τους ποσοστό συμμετοχής θα έφθανε στο 32% από το 28,9%. Στο μεταξύ, το S&D και οι Ευρωπαίοι Συντηρητικοί και Μεταρρυθμιστές (ECR), θα έχανε τη βαρύτητα της ψήφου, αλλά θα κέρδιζε η Συμμαχία των Φιλελεύθερων και Δημοκρατών για την Ευρώπη (ALDE).

Καθώς οι έδρες ανακατανέμονται σε διάφορες χώρες, η διαδικασία θα ενισχύσει και θα αποδυναμώσει περαιτέρω, διαφορετικές ομάδες κομμάτων -στο βαθμό που οι πλειοψηφίες θα είναι διαφορετικές ανά τις χώρες. Για παράδειγμα, στην πρόταση η οποία θα ψηφιζόταν από το Κοινοβούλιο στις 7 Φεβρουαρίου, η Γαλλία θα κέρδιζε έδρες. Ανάλογα τις πλειοψηφίες στη Γαλλία, αυτό μπορεί να επηρεάσει τις πλειοψηφίες στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Αλλά πέρα από αυτές τις πολιτικές αλλαγές, οι οποίες σε κάθε περίπτωση συμβαίνουν σε κάθε εκλογική διαδικασία, η ανακατανομή των εδρών έχει επίσης συνέπειες στο βαθμό αντιπροσωπευτικότητας. Ενώ το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είναι το κοινοβούλιο το οποίο εκπροσωπεί τους πολίτες της ΕΕ, κάποιοι πολίτες της ΕΕ υπολογίζονται περισσότερο από άλλους.

Υπάρχουν 72.400 Μαλτέζοι πολίτες για κάθε Ευρωβουλευτή της Μάλτας, ενώ υπάρχουν περισσότεροι από 900.000 πολίτες για κάθε Ευρωβουλευτή από τη Γαλλία -πρόκειται για τη χειρότερη αναλογία στην ΕΕ. Μια τέτοια άνιση κατανομή είναι πολύ ασυνήθιστη στα περισσότερα εθνικά κοινοβούλια.

Ο χαμηλός βαθμός αντιπροσωπευτικότητας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου είναι ένα αποτέλεσμα ασάφειας των Συνθηκών της ΕΕ οι οποίες, όπως το έθεσε ο πρώην Ευρωβουλευτής Andrew Duff, "αντικατοπτρίζουν έναν τεράστιο ιστορικό συμβιβασμό μεταξύ της αρχής του διεθνούς δικαίου της ισότητας των κρατών και του δημοκρατικού συνθήματος, "ένας άνθρωπος, μία ψήφος”.

Στην τρέχουσα νομοθετική διαδικασία της ΕΕ, η ανισότητα εκπροσώπησης στην Ευρωβουλή αντισταθμίζεται από ένα αντιπροσωπευτικό συμβούλιο όπου οι κανόνες ψηφοφορίας συνδέονται με το μέγεθος του πληθυσμού. Ωστόσο ο χαμηλός βαθμός αντιπροσωπευτικότητας θα πρέπει να αποτελέσει ανησυχία στα μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου εάν θέλει να θεωρηθεί ως το όργανο που εκπροσωπεί τους πολίτες της ΕΕ. Αυτό συμβαίνει ιδιαίτερα όσο η Βουλή προσπαθεί να έχει ισχυρότερες εξουσία, συμπεριλαμβανομένης και της φορολογίας.

Για παράδειγμα, ο δηλωμένος στόχος για τον έλεγχο του ESM είναι δύσκολο να εκτιμηθεί στην τρέχουσα ανακατανομή των ψήφων -εκτός ασφαλώς και αν τα κράτη μέλη συνεχίσουν να είναι αυτά που αποφασίζουν. Θα χρειαστούν πολύ μεγαλύτεροι βαθμοί αντιπροσώπευσης για τη Βουλή ώστε να τεθεί απευθείας επικεφαλής των πόρων του ESM. Όπως αναφέρει και η περίφημη φράση, "δεν υπάρχει φορολόγηση χωρίς εκπροσώπηση”. Όσο πιο ομοσπονδιακή θέλει να γίνει η Ευρώπη, τόσο περισσότερο το κοινοβούλιο θα πρέπει να γίνει αντιπροσωπευτικό -ενώ το Συμβούλιο θα πρέπει να εκπροσωπεί πιο ισομερώς τα κράτη-μέλη.

Το Brexit προσέφερε μια ευκαιρία για κάποια αύξηση της αντιπροσωπευτικότητας χωρίς να αλλάξουν οι συνθήκες, σεβόμενο παράλληλα ότι τα μικρότερα κράτη-μέλη θα πρέπει να έχουν πολύ μεγαλύτερο μερίδιο ψήφων από αυτό που υποδηλώνει το μέγεθος του πληθυσμού. Αλλά αυτό θα περιλαμβάνει απώλειες εδρών για κάποιες χώρες και το Ευρωκοινοβούλιο το έχει αποκλείσει αυτό από την αρχή. Η τελική πρόταση κατανομής που αποφασίστηκε από την Επιτροπή Συνταγματικών Υποθέσεων του Κοινοβουλίου (AFCO) μειώνει ως εκ τούτου την αντιπροσωπευτικότητα σε σχέση με την τωρινή κατάσταση.

Παρόλα αυτά, η τρέχουσα πρόταση είναι ελαφρώς καλύτερη από την απλή κατάργηση 73 εδρών. Δίνει περισσότερες έδρες στη Γαλλία, την Ιταλία, την Ισπανία, αλλά επίσης και στις περισσότερες μεσαίου μεγέθους χώρες. Καταλήγει σε μια βουλή 705 Ευρωβουλευτών, αφήνοντας 46 έδρες κενές που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για διακρατικούς καταλόγους όπως περιγράφεται στην πρόταση. Αυτοί οι κατάλογοι "ή κοινές εκλογικές περιφέρειες”, θα ήταν μια μεγάλη εξέλιξη στην ευρωπαϊκή πολιτική εάν γινόταν δεκτές από το Συμβούλιο. Ενώ οι Ευρωβουλευτές που εκλέγονται σε διακρατικούς καταλόγους ίσως να ήταν πιο απόμακροι από τους πολίτες, θα εκλεγόταν πανευρωπαϊκά και ως εκ τούτου θα μπορούσαν να αποτελέσουν μια καλή αρχή για μια αληθινή πανευρωπαϊκή δημοκρατία.

Η ψηφοφορία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την κατανομή αυτών των 73 εδρών είναι σημαντική για το μέλλον της Ευρώπης. Οι βραχυπρόθεσμες συνέπειες για τις πολιτικές πλειοψηφίες, θα μπορούσαν να επηρεάσουν ακόμη και τους συσχετισμούς για τον επόμενο πρόεδρο της Κομισιόν. Μακροπρόθεσμα, χαμηλοί βαθμοί ανταγωνιστικότητας θα περιορίζουν την ικανότητα του κοινοβουλίου να ζητήσει περισσότερο έλεγχο των πόρων. Οι Ευρωβουλευτές θα πρέπει να εξετάσουν προσεκτικά την απόφασή τους.

© Copyright Bruegel. Η μετάφραση του κειμένου έγινε από το Capital.gr. Η δημοσίευση της ελληνικής μετάφρασης δεν αποτελεί προϊόν επίσημης συνεργασίας

Μπορείτε να δείτε το κείμενο εδώ: http://bruegel.org/2018/02/difficulties-and-opportunities-in-reallocating-european-parliament-seats-after-brexit/